సోలార్ పార్క్స్ – భారతదేశంలో అతిపెద్ద ప్రాజెక్టులు

ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సోలార్ పార్కులు భారతదేశంలో ఉన్నాయి. రాజస్థాన్ భాద్‌ల నుంచి AP కర్నూలు వరకు — ఈ మేగా ప్రాజెక్టులు భారత్ ఇంధన భవిష్యత్తును మారుస్తున్నాయి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో సోలార్ ప్రాజెక్టులు కూడా అద్భుతంగా పెరుగుతున్నాయి.

సోలార్ పార్క్ అంటే ఏమిటి?

మనం రోజూ ఇళ్ళపై చిన్న సోలార్ ప్యానెల్లు చూస్తాం. కానీ “సోలార్ పార్క్” అనేది వాటికంటే వేలు, పదివేలు రెట్లు పెద్దది. వందల ఎకరాల నుంచి వేల ఎకరాల భూమిలో వేలాది సోలార్ ప్యానెల్లు ఒకే చోట ఏర్పాటు చేసిన బృహత్తర విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాన్ని “సోలార్ పార్క్” అంటారు. ఇవి లక్షలాది ఇళ్ళకు విద్యుత్ అందిస్తాయి.

సోలార్ పార్కుల ముఖ్య ప్రయోజనం ఏమిటంటే — ఒకే చోట వేల మెగావాట్ల విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేయడం సాధ్యమవుతుంది. భూమి, సాంకేతికత, గ్రిడ్ అనుసంధానం వంటి మౌలిక సదుపాయాలు ఒకే చోట ఉంటాయి కాబట్టి ఖర్చు తగ్గుతుంది, సామర్థ్యం పెరుగుతుంది. MNRE డిసెంబర్ 2014లో “Solar Parks and Ultra Mega Solar Power Projects” స్కీమ్ ప్రారంభించింది. ఈ స్కీమ్ మార్చి 2029 వరకు పొడిగించబడింది.

ఇప్పుడు భారతదేశం సోలార్ ఉత్పత్తిలో అమెరికా మరియు చైనా తర్వాత ప్రపంచంలో మూడవ స్థానంలో ఉంది. 2025 నాటికి 127.33 GW సోలార్ సామర్థ్యం సాధించిన భారత్, 2030 నాటికి 500 GW లక్ష్యం వైపు దూసుకుపోతోంది. ఈ అద్భుత ప్రయాణంలో సోలార్ పార్కులు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.

☀️ తెలుసుకోండి: ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సోలార్ పార్క్ భారతదేశంలో ఉంది — రాజస్థాన్‌లోని భాద్‌ల సోలార్ పార్క్ 2,245 MW సామర్థ్యంతో ప్రపంచ రికార్డు సాధించింది. ఈ ఒక్క పార్క్ నుంచి వచ్చే విద్యుత్తు తెలంగాణలోని చాలా జిల్లాలకు సరిపోతుంది!

భారతదేశంలో అతిపెద్ద సోలార్ పార్క్లు — Top 7

భారతదేశంలో నిర్మించబడిన మరియు నిర్మాణంలో ఉన్న అతిపెద్ద సోలార్ పార్క్లు ఇవి:

స్థానం	సోలార్ పార్క్ పేరు	రాష్ట్రం	సామర్థ్యం	విస్తీర్ణం	ప్రత్యేకత
🥇 1	భాద్‌ల సోలార్ పార్క్	రాజస్థాన్	2,245 MW	14,000+ ఎకరాలు	ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద పార్క్
🥈 2	పావగడ సోలార్ పార్క్	కర్నాటక	2,050 MW	13,000 ఎకరాలు	ఆసియాలో అతిపెద్ద పార్కుల్లో ఒకటి
3	అనంతపురం సోలార్ పార్క్	ఆంధ్రప్రదేశ్	900 MW	7,800 ఎకరాలు	AP లో అతిపెద్ద సోలార్ క్లస్టర్
4	కర్నూలు అల్ట్రా మేగా పార్క్	ఆంధ్రప్రదేశ్	1,000 MW	6,000 ఎకరాలు	AP లో NREDCAP ఆధ్వర్యంలో
5	రేవా అల్ట్రా మేగా పార్క్	మధ్యప్రదేశ్	750 MW	5,000 ఎకరాలు	Delhi Metro కు విద్యుత్ అందించిన మొదటి పార్క్
6	శక్తి స్థల పార్క్ Phase 2	కర్నాటక	600 MW	3,500 ఎకరాలు	పావగడ పార్క్ విస్తరణ
7	జైసల్మేర్ సోలార్ పార్క్	రాజస్థాన్	1,000 MW	7,000 ఎకరాలు	NTPC ఆధ్వర్యంలో నిర్మాణం

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో సోలార్ ప్రాజెక్టులు

ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ రెండు రాష్ట్రాలూ సోలార్ ఉత్పత్తిలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించాయి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో సూర్యరశ్మి సంవత్సరం పొడవునా పుష్కలంగా లభించడం వల్ల సోలార్ ప్రాజెక్టులు అత్యధిక సామర్థ్యంతో పని చేస్తున్నాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్ — ముఖ్యమైన సోలార్ ప్రాజెక్టులు

ఆంధ్రప్రదేశ్ 22 GW సోలార్ లక్ష్యంతో దేశంలో అగ్రగామిగా ఉంది. రాష్ట్రంలో కర్నూలు, అనంతపురం, కడప జిల్లాల్లో పెద్ద సోలార్ పార్కులు అమలులో ఉన్నాయి.

ప్రాజెక్ట్ పేరు	జిల్లా	సామర్థ్యం	స్థితి
కర్నూలు అల్ట్రా మేగా పార్క్	కర్నూలు	1,000 MW	అమలులో ఉంది
అనంతపురం సోలార్ క్లస్టర్	అనంతపురం	900 MW	అమలులో ఉంది
కడప సోలార్ పార్క్	కడప	250 MW	అమలులో ఉంది
AP రాష్ట్ర మొత్తం సోలార్ సామర్థ్యం	విభిన్న జిల్లాలు	8 GW+	22 GW లక్ష్యంలో భాగం

తెలంగాణ — హరిత ఇంధన పురోగతి

తెలంగాణ రాష్ట్రం నల్గొండ, మహబూబ్‌నగర్, నిజామాబాద్ జిల్లాల్లో అనేక సోలార్ ప్రాజెక్టులు అమలులో ఉన్నాయి. TSREDCO ఆధ్వర్యంలో రాష్ట్ర సోలార్ సామర్థ్యం వేగంగా పెరుగుతోంది. హైదరాబాద్ నగరంలో రూఫ్‌టాప్ సోలార్ ఇన్‌స్టాలేషన్లు కూడా అద్భుతంగా పెరుగుతున్నాయి.

ప్రాజెక్ట్ / జిల్లా	సామర్థ్యం	నిర్వహణ సంస్థ	స్థితి
నల్గొండ జిల్లా ప్రాజెక్టులు	500+ MW	TSREDCO	అమలులో ఉంది
మహబూబ్‌నగర్ సోలార్ జోన్	400+ MW	TSSPDCL	అమలులో ఉంది
హైదరాబాద్ రూఫ్‌టాప్ సోలార్	వేగంగా పెరుగుతోంది	TSSPDCL	PM Surya Ghar కింద
తెలంగాణ మొత్తం సామర్థ్యం	5 GW+	TSREDCO	10 GW లక్ష్యం దిశలో

రాష్ట్రాల వారీగా సోలార్ సామర్థ్యం – భారతదేశం

భారతదేశంలో రాష్ట్రాల వారీగా సోలార్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యం చూద్దాం. రాజస్థాన్ అగ్రస్థానంలో ఉంటే తెలుగు రాష్ట్రాలు కూడా గణనీయంగా పురోగతి సాధించాయి:

స్థానం	రాష్ట్రం	సోలార్ సామర్థ్యం (అంచనా)	ముఖ్య పార్కులు
1	రాజస్థాన్	20 GW+	భాద్‌ల, జైసల్మేర్
2	గుజరాత్	15 GW+	ధోలేరా, రన్ ఆఫ్ కచ్
3	కర్నాటక	10 GW+	పావగడ, తుమకూరు
4	ఆంధ్రప్రదేశ్	8 GW+	కర్నూలు, అనంతపురం
5	మధ్యప్రదేశ్	6 GW+	రేవా, నీమచ్
6	తెలంగాణ	5 GW+	నల్గొండ, మహబూబ్‌నగర్
భారతదేశం మొత్తం		127 GW+	2030 నాటికి 280 GW లక్ష్యం

MNRE సోలార్ పార్కుల స్కీమ్ – ముఖ్యాంశాలు

MNRE సోలార్ పార్కుల స్కీమ్ 2014లో ప్రారంభమైంది. దీని ప్రకారం ప్రతి MW కు ₹20 లక్షల వరకు లేదా మొత్తం ప్రాజెక్ట్ ఖర్చులో 30% — ఇందులో తక్కువైనది సబ్సిడీగా ఇవ్వబడుతుంది. ఈ స్కీమ్ వల్ల పెట్టుబడిదారులకు ఒకే చోట అన్ని సదుపాయాలు అందుబాటులో ఉంటాయి కాబట్టి చిన్న చిన్న ప్రాజెక్టులతో పోలిస్తే ఖర్చు చాలా తక్కువగా ఉంటుంది.

అక్టోబర్ 2025 నాటికి దేశవ్యాప్తంగా 13 రాష్ట్రాల్లో 55 సోలార్ పార్కులు 39,973 MW సామర్థ్యంతో అనుమతి పొందాయి. వాటిలో 14,922 MW ఇప్పటికే నిర్మించబడింది. మిగిలినవి వివిధ నిర్మాణ దశల్లో ఉన్నాయి. ఈ స్కీమ్ ఇప్పుడు మార్చి 2029 వరకు పొడిగించబడింది.

📊 MNRE సోలార్ పార్కుల స్కీమ్ ముఖ్యాంశాలు: 55 పార్కులు అనుమతి | 39,973 MW మొత్తం సామర్థ్యం | 14,922 MW నిర్మితమైంది | 13 రాష్ట్రాలు భాగస్వాములు | స్కీమ్ మార్చి 2029 వరకు పొడిగింపు.

రైతులకు భూమి లీజు ద్వారా ఆదాయం

సోలార్ పార్కులు కేవలం విద్యుత్ ఉత్పత్తి మాత్రమే కాదు — స్థానిక రైతులకు ఆర్థిక వరంగా కూడా పరిణమించాయి. పావగడ, కర్నూలు, అనంతపురం వంటి సోలార్ పార్కుల ప్రాంతాల్లో రైతులు తమ బంజరు భూమిని సోలార్ కంపెనీలకు లీజుకు ఇచ్చి నెలవారీ ఆదాయం పొందుతున్నారు.

భూమి రకం	లీజు ఆదాయం (ఏటా)	లీజు కాలం	మొత్తం అంచనా ఆదాయం
బంజరు / పడావు భూమి	₹20,000 – ₹35,000/ఎకరం	25–30 సంవత్సరాలు	₹5 – ₹10 లక్షలు/ఎకరం
వ్యవసాయ భూమి	₹30,000 – ₹50,000/ఎకరం	25–30 సంవత్సరాలు	₹7.5 – ₹15 లక్షలు/ఎకరం
PM-KUSUM Component A	₹25,000 – ₹40,000/ఎకరం	25 సంవత్సరాలు	₹6 – ₹10 లక్షలు/ఎకరం

🌾 రైతులకు సూచన: PM-KUSUM Component A కింద మీ బంజరు లేదా పడావు భూమిలో చిన్న సోలార్ ప్లాంట్ (2 MW వరకు) నెలకొల్పడానికి ప్రభుత్వం సహాయం చేస్తోంది. మీ జిల్లా వ్యవసాయ శాఖను లేదా pmkusum.mnre.gov.in ని సంప్రదించండి.

భారత్ 2030 లక్ష్యం – ఏమి జరగాలి?

భారతదేశం 2030 నాటికి 500 GW పునరుత్పాదక ఇంధన సామర్థ్యం సాధించాలని లక్ష్యం పెట్టుకుంది. దీనిలో సోలార్ వాటా 280 GW. ఇప్పటి వరకు 127 GW సాధించినందున 2030 నాటికి మరో 153 GW జోడించాలి. అంటే ప్రతి సంవత్సరం సగటున 30 GW కొత్త సోలార్ ఇన్‌స్టాలేషన్ అవసరం.

2030 లక్ష్యంలో తెలుగు రాష్ట్రాల పాత్ర చాలా కీలకంగా ఉంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ 22 GW మరియు తెలంగాణ 10 GW లక్ష్యాలతో కలిసి 32 GW జాతీయ లక్ష్యంలో భాగస్వాములు కానున్నాయి. మన రాష్ట్రాల్లో సూర్యరశ్మి అనుకూలంగా ఉండడం వల్ల సోలార్ ఉత్పత్తి జాతీయ సగటు కంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది. కర్నూలు, అనంతపురం, నల్గొండ, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాల్లో మరిన్ని పెద్ద సోలార్ ప్రాజెక్టులు రానున్నాయి.

సంవత్సరం	సాధించిన సోలార్ సామర్థ్యం	మిగిలిన లక్ష్యం
2020	34 GW	246 GW మిగిలింది
2023	73 GW	207 GW మిగిలింది
2025 (సెప్టెంబర్)	127 GW	153 GW మిగిలింది
2030 లక్ష్యం	280 GW (సోలార్ మాత్రమే)	500 GW మొత్తం పునరుత్పాదక

సోలార్ పార్కుల వల్ల ఉద్యోగ సృష్టి

సోలార్ పార్కులు కేవలం కరెంట్ మాత్రమే ఉత్పత్తి చేయవు — వేలాది ఉద్యోగాలు కూడా సృష్టిస్తాయి. నిర్మాణ కాలంలో వేలాది కూలీలు, సివిల్ ఇంజనీర్లు, ఎలక్ట్రికల్ ఇంజనీర్లు అవసరమవుతారు. నిర్వహణ కాలంలో భద్రతా సిబ్బంది, సోలార్ టెక్నీషియన్లు, క్లీనింగ్ సిబ్బంది అవసరం. PLI స్కీమ్ కింద సోలార్ తయారీ రంగంలో జూన్ 2025 నాటికి 38,500 కంటే ఎక్కువ ఉద్యోగాలు సృష్టించబడ్డాయి.

ముఖ్యంగా తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కర్నూలు, అనంతపురం, నల్గొండ వంటి జిల్లాల్లో సోలార్ పార్కులు స్థానిక యువతకు మంచి ఉద్యోగావకాశాలు కల్పిస్తున్నాయి. సోలార్ ప్యానెల్ ఇన్‌స్టాలేషన్, మెయింటెనెన్స్ వంటి నైపుణ్యాలు నేర్చుకున్న వారికి మంచి జీతాలతో ఉద్యోగాలు దొరుకుతున్నాయి.

ITI, పాలిటెక్నిక్ చదివిన యువకులకు సోలార్ టెక్నీషియన్ కోర్సులు చేస్తే MNRE ఆధ్వర్యంలోని ప్రాజెక్టులలో ఉద్యోగాలు పొందే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. TSREDCO మరియు NREDCAP కూడా స్థానిక యువతకు సోలార్ నైపుణ్య శిక్షణ కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నాయి. ఈ ఉద్యోగాలు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కూడా అందుబాటులో ఉంటాయి కాబట్టి వలస పోవాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

సోలార్ పార్క్ మరియు సాధారణ ఇంటి సోలార్‌కు తేడా ఏమిటి?
సోలార్ పార్క్ అనేది వందల మెగావాట్ల సామర్థ్యం కలిగిన పెద్ద ఉత్పత్తి కేంద్రం. ఇది నేరుగా గ్రిడ్‌కు విద్యుత్ అందిస్తుంది. ఇంటి సోలార్ కేవలం ఒక్క ఇంటికి అవసరమైన విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేస్తుంది. రెండూ ఒకే సాంకేతికత ఉపయోగిస్తాయి కానీ స్కేల్‌లో చాలా తేడా ఉంటుంది.

మన ఇంటి కరెంట్ నేరుగా సోలార్ పార్కు నుంచి వస్తుందా?
నేరుగా కాదు. సోలార్ పార్కు ఉత్పత్తి చేసిన విద్యుత్తు గ్రిడ్‌లోకి వెళ్తుంది. అక్కడ నుంచి DISCOM ద్వారా మీ ఇంటికి వస్తుంది. మీరు వాడే కరెంట్‌లో సోలార్ విద్యుత్ కూడా కలిసి ఉంటుంది.

సోలార్ పార్కులు వాతావరణానికి మేలు చేస్తాయా?
చేస్తాయి. 1,000 MW సోలార్ పార్క్ ఏడాదికి సుమారు 15–20 లక్షల టన్నుల CO2 ఉద్గారాలను నివారిస్తుంది. ఇది వేలాది కార్లు రోడ్డు నుంచి తొలగించినంత ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.

భారతదేశం సోలార్ ఇంధన రంగంలో అద్భుతమైన పురోగతి సాధిస్తోంది. భాద్‌ల, పావగడ, కర్నూలు వంటి మేగా సోలార్ పార్కులు దేశ ఇంధన భవిష్యత్తును నిర్మిస్తున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాలు కూడా ఈ సోలార్ విప్లవంలో ముందు వరుసలో ఉన్నాయి.

ఈ మేగా సోలార్ పార్కులు మన ఇళ్ళకు చాలా దూరంలో ఉన్నాయి. కానీ మనం కూడా మన ఇళ్ళ పైన సోలార్ ప్యానెల్లు ఇన్‌స్టాల్ చేయించుకుని ఈ సోలార్ విప్లవంలో భాగం కావచ్చు. PM Surya Ghar స్కీమ్ కింద ₹78,000 సబ్సిడీతో మీ ఇల్లే ఒక చిన్న సోలార్ పార్కుగా మారవచ్చు!